Eksluzivisht per www.Malesia.org , na eshte derguar nga organizatoret e Konferences  teksti i platformes politike shqiptare ne Mal te Zi (ne gjuhen shqipe dhe anglishte), dhe ne jemi te paret qe  publikojme verzionin e artikuluar politik per te drejtat e shqiptareve ne Mal te Zi, e qe do te deponohet ne Kongresin amerikan me dt. 29.04. 2004 .     Një shtet bashkëkohor demokratik, në rrjedhën e vet natyrore të zhvillimit dhe krijimit te vet, duhet vazhdimisht të sigurojë kushtet që tërsisht të plotësojë nevojat e gjithë qytetarëve të saj e në veçanti të pakicave kombëtare që janë pjesë përbërëse e tij, në pajtim me standardet e larta ndërkombëtare. Nisur nga ky parim, shqiptarët ne Mal te Zi, duke u angazhuar ne ruajtjen e identitetit kombëtar, do te ndihmojnë në proceset e demokratizimit me ç'rast do të dëshmohen  si element i ruejtjes së paqes e  stabilitetit ne Europën Juglindore, duke u paraprirë proceseve integruese europiane. Si vazhdimësi e përpjekjeve dhe kërkesave  themelore politike të partive nacionale dhe subjekteve të tjera shqiptare ne Mal te Zi shpalojmë këtë :   PLATFORMË POLITIKE PËR DEFINIMIN E STATUSIT TË SHQIPTARËVE NË MAL TË ZI   Pikëmbështetje e kësaj Platforme për përgatitjen e koncepteve të përgjithshme të vetëqeverisjes lokale, e cila  ka qellim te përmbushë premisën themelore demokratike, për t'u siguruar pjesëmarrja aktive e shqiptarëve në pushtet, është Karta Evropiane mbi Vetëqeverisjen Lokale.  Si parime bazë të këtij dokumenti janë demokratizimi i brendëshem, decentralizimi i pushtetit dhe shkarkimi i kompetencave te pushtetit qendror ne hapësirën e ndërmjetme në mes komunës dhe pushtetit qëndror, e që në praktikën politike definohet si rajon, të cilës duhet t'i nënshtrohet çdo instrument juridik mbi vetëqeverisjen rajonale e që paraqet bazën mbi të cilat është ndërtuar instrumenti juridik për vetëqeverisje  rajonale në Bashkësinë Evropiane . Nisur nga ky fakt, shqiptaret në këtë platformë për definimin e statusit te tyre politik i shtrojnë poato kërkesa legjitime pushtetit qëndror të Malit të Zi,  të cilat  bashkësia ndërkombëtare u vë parakusht shteteve në tranzicion, të cilat  dëshirojnë të bëhen pjesë e familjes europiane. Për realizimin e ketyre kërkesave legjitime politike shqiptare kërkojmë garancë palën ndërkombëtare.   Konceptet themelore   Pushtetet rajonale janë pushtete hapësinore në mes pushtetit qëndror dhe pushtetit lokal, me ç’rast nuk është e obligueshme  të jenë pasojë e marrëdhënieve kierarkike në mes pushteteve rajonale dhe lokale. Vetëqeverisja rajonale përcakton, rregullon dhe udhëheq me pjesë të punëve publike me përgjegjësi vetanake në interes të popullatës në rajon dhe në bazë të parimeve kirerakike.  Atje ku egziston pushteti rajonal do të jetë prezent parimi i vetëqeverisjes rajonale në legjislaturen e brëndshme.       Marrëdhëniet me pushtete të tjera territoriale nënshtetërore         Kompetencat rajonale do të përcaktohen me statut të rajonit apo me ligje të shtetit. Marrëdhënia mes pushteteve rajonale dhe pushteteve të tjera territoriale nënshtetërore do t'i rregullojne parimet e vetëqeverisjes rajonale të përcaktuara me dokument siç i përcakton  Karta Evropiane  mbi Vetëqeverisje Lokale si dhe parimi i epërsisë (kierarkisë), pushtetet rajonale dhe pushtetet e tjera territoriale nënshtetrore mund të përcaktojnë marrëdhëniet dhe bashkëpunimin e tyre reciprok në suaza që i lejon ligji.   Involvimi në procesin shtetror të vendosjes   Pushtetet rajonale do të kenë të drejtë bashkpunimi në vendimmarrjen shtetrore e që ndikon në kompetencat e tyre dhe në interesat thelbësore, apo në qellimin e vetëqeverisjes rajonale. Ai bashkpunim do të realizohet nëpërmes përfaqësimit në organet vendimmarrëse dhe nëpërmjet debatave të ndryshme në mes shtetit dhe pushteteve rajonale. Pushtetet rajonale apo organet e tyre përfaqësuese do të jenë të prezentuara apo do të  këshillohen  nëpërmes organeve kompetente apo procedurave ndërkombetare dhe realizimit të kontratave ndërshtetrore në të cilat janë të definuara kompetencat apo qellimet e pushtetit rajonal, poqëse atë e mundëson kushtetuta apo ligji.   Kontrolli i pushteteve rajonale nga ana e pushtetit qëndror         Çdo lloj kontrolli i pushtetit rajonal nga ana e pushtetit qëndror do t'i kontribuojë garancës së respektimit të legjislatures pozitive. Kontrolli i autorizimeve të bartura mund të përmbajë edhe notën vlerësuese të efektshmerisë se tyre. Kontrolli administrativ i pushtetit rajonal mund te zhvillohet konform procedurave që i parashohin përcaktimet ligjore dhe kushtetutore. Ky lloj kontrolli mund të behet (ex post facto) dhe çdo masë e marrë duhet të jetë konform  interesave  që kanë për qëllim  mbrojtjen e tyre.   Mbrojtja e pushtetit  rajonal   Pushtetet rajonale formohen në bazë të statutit te rajonit. Ato mbështetën me mjete juridike ku individëve, bashkësive etnike, religjioze apo kulturore u garantohet artikulimi i interesave të tyre duke u mbrojtur dhe pranuar e drejta e qytetareve për shprehje të lirë të mendimeve dhe organizimeve politike, kulturore, fetare duke e ruajtur  dinjitetin e individit. Kufijtë rajonal nuk mundë të ndryshohen pa marrëveshje me rajon të caktuar. Këshilllimi paraprak mund të përfshijë edhe referendumin.   Marrëdhëniet e jashtme,  e drejta për bashkim dhe mënyra e tjera të bashkëpunimit   Në bazë të së drejtës pozitive të  legjislatures evropiane, rajoni dhe pushteti rajonal ka të drejtë të përfaqsohet (me seli te perherëshme, e që ne të drejten nderkombetare trajtohet si zyre paradiplomatike)  në organet e institucioneve evropiane, të  formuara për  qëllime të aktivitetit ndërajonal. Pushtetet rajonale mund të bashkëpunojnë me pushtetet teritoriale të shteteve të tjera në suaza të kompetencave dhe ligjeve me detyrime ndërkombetare dhe respektim të politikës së jashtme të shtetit. Pushtetet rajonale kanë të drejtë të formojnë lidhje / integrime,  apo të zbatojnë aktivitete ndërrajonale në çështje që hyjnë në suaza të kompetencave të tyre  ligjore. Pushtetet rajonale mund të jenë edhe anëtare të organizatave nderkombëtare të pushtetit rajonal. Rajoni dhe pushteti i tij zhvillon marrëdhënie dhe ka te drejte ti misherojë ato me nenshkrime të kontratave nderajonale, ne fusha ekonomike, arsimore, kulturore dhe turistike me rajone përtej kufirit. Për rajonet ne fjalë, rëndësi të posaçme ka lidhshmëria afatgjate me rajonet simotra ne shtetin amë me Republiken e Shqiperisë. Në atë drejtim, rajoni çel  mundësi të definimit të kufiri si koncept të padukshëm e që është tendecë e integrimeve evropiane. Filozofia politike e integrimeve ne shkallen rajonale është parim fundametal i organizimit te pushtetit ne Evropen e Bashkuar. Nisur nga ky fakt, shqiptaret janë posaçërisht të interesuar, që të zhvillojnë mundësitë e dhëna nga bashkësia ndërkombetare per transformim të hapësirës së trojeve në hapësirë të rrjedhave dhe integrimeve evropiane.     Administrata rajonale       Pushtetet rajonale do te kenë përfaqsuesit e vet në Kuvend. Kuvendet rajonale do të      zgjedhen drejtperdrejt në zgjedhje të lira dhe te fshefta në kuadër të zgjedhjeve të përgjithshme.  Pushtetet e këtilla do të kenë mjetet e veta financiare, administraten e vet dhe kuadrot e veta, te percaktuara me aktin juridik me te larte te rajonit-statut . Nisur nga kjo qe u cek, statusi i rajonit duhet te jetë i percaktuar me simbole, steme dhe flamur, kenge dalluese te rajonit me te cilat karakterizohen njesitë federale por pa prerogativa te sovranitetit. Si parakushte per formimin e rajonit, si hapesire e vetqeverisjes lokale, si shkalle e ndermjetme ne mes pushtetit lokal dhe atij qendror, jane marrë kriteret qe lidhen me dimensionin historik dhe tradicional, specifika kulturore, doke, mentalitet te banorëve, perberja multietnike, e që nderlidhet e plotesohet cilesisht me teresinë ekonomike. Nisur nga respektimi i principit te  banimit te perhershem tradicional i shprehur si autoktoni, e qe si koncept te këtille e pranojne aktet juridike te Bashkesise Evropiane mbi Vetëqeverisjen Lokale ne baze teritoriale, hapësira e banuar me shqiptarë ne Mal te Zi, perbëhet nga  tre rajone , ku  shqiptaret janë shumicë:     I           Rajoni i Ulqinit                                         ( Ulqin, Ane e Malit, Krajë) II         Rajoni i Malesise (Malësi e Madhe) III        Rajoni i Plaves (Plavë e Guci)       Kompetencat e rajonit duhen percaktuar me statut.  Struktura themelore e pushtetit ne rajon duhet të perfshijnë: kuvendin rajonal, qeverinë rajonale, këshillin e lartë të gjygjit te rajonit dhe organet e administrates. Kuvendi rajonal do te perbëhej nga dy dhoma: dhoma e qytetareve dhe dhoma e bashkesive lokale,        Kuvendi do te zgjidhte ombdusmanin rajonal.       Gjyqësia: ·                    gjykatat e shkalles se pare do te ishin ne komune dhe subrajone, ·                    gjygjet ne rajone do te ishin pjese e sistemit gjyqësor te shtetit, keshtu qe ne teritorin e rajonit do te ishte; a)      gjykata e apelit,  kurse ne nivelin shtetëror b)      gjykata supreme .       Policia lokale:   Ne suaza te rajonit funksionon policia lokale, e cila do te jete shprehje e perberjes nacionale te tij. Kompetencat, kontrolli, shfrytezimi i mjeteve te dhunes, çështjeve të tjera policore si dhe marredheniet e ndersjella me Ministrine e Puneve te Brendshme te Malit te Zi  do te rregullohen  me ligj.   Organi legjislativ suprem ne Mal te Zi si shtet rajonal do te ishte i perbere nga: dhoma e qytetarve dhe dhoma e rajoneve. Dhoma e qytetarve do te zgjidhej sipas sistemit proporcional ku njesitë zgjedhore do duhej te ishin konform hapësires rajonale, kurse dhoma e rajoneve do te ishte e perberë nga kater përfaqsues  nga çdo rajon, e që do te perfaqsonin Keshillin nacional te shqiptareve ne Mal te Zi, si organ kulmor perfaqsues, per vetëqeverisje rajonale. Keshilli Nacional (qe ne esence do te ruante poziten mbipartiake), do t'i mbeshtette partite nacionale shqiptare ne garim per pjesemarrje ne pushtetin qendror, duke u ndihmuar atyre ne perzgjedhjen e kandidateve per deputet ne Kuvendin Republikan.           STATUTI I RAJONIT RREGULLIMI I RAJONIT Neni 1. Hapesira e rajonit eshte njesi e vetëqeverisjes rajonale ne suaza te shtetit te sotem te Malit te Zi .  Neni 2. Rajonin e perbejne njesite e vetqeverisjes lokale si vijon: ………. Neni 3. Emertimi zyrtar i rajonit eshte : RAJONI I …………….  . Rajoni eshte person juridik.   Rajoni ka stemen e vet, flamurin, kengen dalluese  dhe diten e rajonit.  Dukja dhe perdorimi i stemes flamurit dhe kenges dalluese  percaktohen me vendim te posacem te Kuvendit te rajonit. Neni 4. Selia e Kuvendit te rajonit (ne tekst te metejshem : Kuvendi)  eshte ne ….. Selia e Pleqesise se Rajonit (ne tekst et metejshem : Pleqesia) eshte ne …… Neni 5. Rajoni eshte njesi e vetëqeverisjes lokale e te gjithe qytetarve te saj. Te gjithe qytetaret i gezojne te drejtat e njejta ne baze te principeve baze të te drejtave te njeriut, lirive dhe barazive, te drejtes ne pune dhe mbrojtje sociale. Neni 6. Gjuhe zyrtare ne  rajon jane barabarësisht gjuha shqipe dhe gjuha malazeze. Menyra e realizimit te dygjuhesise rregullohet me anen e ketij statuti dhe rregulloreve tjera. Veçoritë autoktone etnike dhe kulturore te rajonit janë  te mbrojtura me këtë statut .  Neni 7. Kuvendi mund te shpallë si qytetar nderi, personat te cilet kanë merita te posacme. Qytetarit te Nderit i jepet Urdheri i Rendit te Pare te Rajonit. Neni 8. Kuvendi mund te shperndaje dhurata dhe fletefaleminderime qytetareve per suksese te vecanta ne lemite e jetes ekonomike dhe shoqerore e qe kanë peshe te madhe per rajonin.     Neni 9. Rajoni duke e zhvilluar interesin e perbashket ne cuarjen perpara te zhvillimit shoqeror vendos lidhje me rajone të tjera si ne vend poashtu edhe jashte kufijve te vendit. Rajoni mund te anetarësohet ne organizata dhe lidhje nderkombetare rajonale, duke çelur përfaqësi të përherëshme të tij në Kuvendin e Rajoneve Evropiane dhe ne Bruksel. Kuvendi bie vendim per vendosjen e lidhshmerise afatgjate dhe te perhereshme me rajone të tjera dhe asociacione të tjera nderkombetare, posacerisht do te zhvillojë bashkëpunim pertej kufiri me rajone apo rrethe (varësisht nga emertimi i tyre ne shtetin ku gjenden) e posaçërisht me ato në Republiken e Shqipërisë. Neni 11. Ne procesin e prurjes se rregulloreve dhe ligjeve ne Republiken  e Malit te Zi,  rajoni mund te  japë iniciativa, mendime dhe sugjerime organeve kompetente shtetërore.       VETËQEVERISJA DHE FUSHËVEPRIMI PUBLIK Kreu  1. FUSHËVEPRIMI VETËQEVERISËS  Neni 12. Rajoni është i pavarur ne marrjen e vendimeve per ceshtjet e vetqeverisjes ne fushveprimin e tij. Neni 13. Ne hapesiren vetëqeverisese rajoni ben: 1.      harmonizimin e interesave dhe ndermerr aktivitete per zhvillim te metutjeshem te komunave dhe bashkesive lokale  ne perberjen e rajonit si te tille, 2.      harmonizimin e qendrimeve te komunave dhe bashkesive lokale per te cilat vendos sistemi qendrore, respektivisht harmonizon rregullimin e interesave te perbashketa per te cilat vendosin organet e  komunave dhe bashkesive lokale brenda rajonit. 3.      sigurimin e kushteve per rregullimin e hapesires se planifikimit dhe rregullimit urban, per ceshtjet komunale te infrastruktures, per mbrojtje dhe perparim te ambientit dhe shendetit te banoreve. 4.      Vendos dhe i siguron  kushtet per zhvillim te kultures, perkujdesjes feminore, ceshtjes sociale,  kultures fizike, sportit dhe kultures teknike duke e  harmonizuar rrjetin per zhvillim te institucioneve kulturore, shendetësore, sociale, komunale etj. 5.      kryrjen e punes se kompetencave te dorezuara nga komuna dhe bashkesia lokale , 6.      krijimin e institucioneve publike dhe personave trë tjerë juridikë per realizimin e qellimeve te perbashketa te komunava dhe bashkesive lokale ne rajon. 7.      mbeshtetjen e  zhvillimit ekonomik e posacerisht zhvillimit te turizmit, bujqesise dhe lemive të tjera ekonomike e qe nuk e ndotin rrethin si te tille. Neni 14. Rajoni miraton  rregullore ne lemi si vijon :  1.      sistemimin e stausit të te punesuarve ne rajon , 2.      sistemimin e institucioneve rajonale dhe ndermarrjeve, si dhe stausin e te punesuarve ne to, 3.      mbrojtjen e te mirave kulturore, historike dhe toponimeve tipike te rajonit, 4.      percaktimin dhe rregullimin e selive dhe emertimin e rrugeve dhe institucioneve arsimore, ne komuna dhe bashkesi lokale 5.      mbajtjen e  referendumeve, 6.      edukimit parashkollor,  shkolles fillore te mesme dhe edukimit deridiplomik, 7.      rrugeve, ujesjellsit dhe puneve publike e qe jane ne interes te rajonit, 8.      institutcionet kulturore, rekreative dhe sportive, muzeumeve dhe biblotekave nga interesi lokal i rajonit, 9.      punesimin dhe perkujdesjen sociale    10.  higjiene, shendetësi, rehabilitimi i personave me nevoja te posacme, 11.  bujqesi, blegtori, meliorim, ujitje, peshkim dhe gjueti, 12.  turizem, hoteleri 13.  organizatat humanitare dhe vullnetare, 14.  rregulllimin e marinave dhe linjave detare, 15.  aeroprteve, 16.  ujesjellësit, 17.  mbrojtja e flores dhe faunes, 18.  tregut dhe panaireve, 19.  parashikimi dhe parandalimi i fatkeqësive natyrore dhe aktiviteteve gjate dhe pas tyre, 20.  rrjeti radiodifuziv, TV dhe rrjeti i internetit  Neni 15. Ne procesin e aprovimit te akteve juridike dhe akteve të tjera, tërë kohen i harmonizon qendrimet duke u keshilluar me organet kompetente te komunes dhe bashkesise lokale. Rajoni mbeshtet veprimin aktiv te qytetareve te cilet kanë qellim te zhvillojne bashkpunim  me te gjitha subjektet ne rajon.  Rajoni si i tille bazohet ne principet e  decentralizimit  dhe subsidiaritetit, thjeshtsimit te procedures dhe punes transparente publike si koncept te veprimit te vet demokratik.  Neni 16. Selia e rajonit mund te nderrohet, por si seli duhet gjithehere te jetë brenda vet rajonit Inicijativen per nderrimin e selise mund te japin Kuvendi ne baze te konsultimeve paraprake te organeve kompetente te komunes dhe bashkesise lokale, si dhe te gjithe qytetareve te rajonit. MBROJTJA E VEÇORIVE AUTOKTONE, ETNIKE DHE KULTURORE Neni 17. Rajoni promovon vecoritë shoqerore, hapesinore, natyrore, etnike, kulturore, fetare etj. Rajoni i promovon zakonet dhe doket e veta dhe i ruan toponimet autentike rajonale si te tilla.     Neni 18. Barazia e perdorimit zyrtar te gjuhes shqipe dhe gjuhes malazeze realizohet ne: -         jurisprudencë, aktivitete administrative, kulturore dhe  politike  ne krejt  rajonin,  si dhe ne -         proceduren e organeve  udheheqese.  Neni 19. Ne Rajon, puna e Kuvendit dhe e Pleqesise zhvillohet ne gjuhen shqipe dhe malazeze duke u siguruar dygjuhesia : 1.      shkrimi i tekstit te vules eshte me te njejten madhesi te shkronjave, 2.      mbishkrimet duhet te jene me madhesi te njejte ne pllaka te organeve administrtive, perfaqsuese dhe ekzekutive, si dhe ne pllakat e personave juridikë, 3.      ne mbishkrime dhe ne logo. 4.      deputetit te Kuvendit, anetarit te Pleqsise apo qytetarit i sigurohet ne të dy gjuhet :   ·        mberritja e materialit te mbledhjes se Kuvendit dhe Pleqesise se rajonit, ·        shkrimi i procesverbalit dhe prezentimi i tij, ·        prezentimi i ceshtjeve zyrtare dhe ftesave te organeve  ekzekutive, perfaqsuese, dhe organeve te rajonit si dhe materiali per  mbledhje te organeve  perfaqsuese dhe ekzekutive . Neni 20. Ne krejt hapesiren e rajonit, ne bashkesi lokale apo komuna, ku jetojne shqiptaret, gjuha shqipe dhe ajo malazeze do të jenë të  barabarta.Vendimin mbi perdorimin e gjuhes shqipe si gjuhe te barabartë ne rajon, nga rreshti 1 i ketij neni e sjell komuna dhe bashkesit lokale. Barazia e gjuheve eshte e konfirmuar me kete statut, si dhe me aktet e tjera dhe statutet e komunave dhe bashkesive lokale. Neni 21. Shqiptareve u garantohet e drejta e perdorimit publik te simboleve kombetare, gjuhes dhe shkrimit shqip, e drejta e ruajtjes së identitetit kulturore dhe kombetare,  dhe ne ate drejtim  mund të  formohen shoqeri kulturore te cilat jane autonome, me te drejta të  organizimit te lire te veprimtarise botuese, ne edukimin e femijeve dhe arsimimit te tyre ne shkollen fillore, te mesme dhe ate universitare ne gjuhe te vet, sipas programeve te caktuara ne te cilat eshte e përfshirë mire historia dhe kultura e tyre. Ne ndertesen e rajonit perpos flamurit te Malit te Zi, flamurit te rajonit, vendoset flamuri shqiptar.                     Neni 22. Per te ngritur  barazinë gjuhesore ne vend te posacem ne rajon punesohen numer i caktuar i punetoreve te cilet aktivisht e flasin njeren dhe tjetren gjuhe. Personat juridikë qe kanë kompetenca zyrtare ne komunikim te ndersjellte mund te perdorin vetem gjuhen shqipe.     Neni 23. Rajoni u siguron  banorëve te vet dhenien e dokumenteve dhe formularëve qe perdoren per ceshtje zyrtare ne të dy gjuhët . Dokumentet publike te leshuara në gjuhën shqipe konsiderohen fuqiplote, ashtuqë emri personal ne te gjitha dokumentet te shkruhen me alfabet të shqipes. Neni 24. Sigurimi i arsimit ne gjuhen amtare ne te gjitha nivelet, e posacerisht per lendet qe kanë te bejne me identitetin kombetare, kulturor dhe historinë nacionale. Neni 25. Rajoni u mundeson kushtet per realizim te kthimit te lire dhe fitimit te statusit te barabarte juridik te gjithe te migruarve duke promovuar lidhjet e tyre me vendlindjen. FUSHEVEPRIMI PUBLIK        Neni 26. Per kryerjen e ceshtjeve publike nga fushëveprimi vetëqeverises, rajoni formon dikastere publike. Dikasteret publike organizohen me vendim te posacem te Kuvendit. Me keto dikastere publike udheheqin kryeshefat e tyre, e qe ne baze te konkursit te hapur i emëron Pleqesia e Kuvendit. Neni 27. Rajoni mbeshtet bashkpunimin efektiv te qytetareve te rajonit ne realizimin e interesit te pergjitheshem dhe garanton te drejten e bashkëpunimit me krejt subjektet e interesuara. Me vendim te Keshillit Komunal disa nga kompetencat e fusheveprimit vetqeverises mund te barten ne rajon ne koordinim me vendimin e Kuvendit.   . Neni 28. Selia e dikastereve publike percaktohet me  vendime te Kuvendit. Rregullat mbi veprimin e tyre te brendeshem i konfirmon Pleqesia.    ORGANET E RAJONIT Neni 29. Organet e rajonit jane : Kuvendi i Rajonit, Pleqesia e rajonit dhe Prefekti . KUVENDI  I RAJONIT   1. Vecoriët themelore   Neni 30. Kuvendi i Rajonit eshte organ perfaqesues i qytetareve te vet. Neni 31. Kuvendi miraton : 1.      Statutin e Rajonit dhe rregulloren per punen e Kuvendit, 2.      Vendimet dhe aktet e tjera themelore me te cilat rregullohen ceshtjet ne fushveprimin e krejt Rajonit, 3.      zgjedh dhe shkarkon kryetarin, nenkryetarin e Kuvendit, kryetarin dhe nenkryetarin e Rajonit, i zgjedh dhe i shkarkon anetaret e Pleqesise, organet punuese te Kuvendit si dhe i emëron apo shkarkon personat e tjere te caktuar sipas ligjit dhe ketij statuti, 4.      e miraton buxhetin  dhe logarine perfundimtare, 5.      formon institucionet publike dhe personat tjere juridikë per kryerjen e aktiviteteve ekonomike, shoqerore te interesit te vecantë per Rajon, 6.      rregullon fushveprimin e dikastereve, 7.      shqyrton ceshtjet e ndryshme me ineteres ne Rajon. Neni 32. Me rregullore te punes se Kuvendit per se afermi rregullohet, menyra e konstituimit, thirrjes, votimit dhe rrjedhes se procescverbalit si dhe ruejtja e rendit gjate mbledhjes.             2. Rregullimi Neni 33.  Kuvendin e Rajonit e perbejne 41 anetarë nga te cilet , se paku 4 anetare janë te pakices nga numri i banoreve ne rajon.. Neni 34. Kuvendi ka kryetarin dhe dy nenkryetarë. Propozimin me shkrim per Kryetar te Kuvendit e japin  se paku dhjete (10) anetarë te Kuvendit, duke e vertetuar ate propozim me nenshkrimet etyre.   Neni 35. Kryetari dhe dy nenkryetaret zgjedhen me vota te fshehta. Per kryetar dhe nenkryetar te Kuvendit zgjedhen kandidatet per te cilet ka votuar shumica e te gjithe anetarëve te Kuvendit. Kur propozohen me shume kandidatë per kryetar dhe nenkryetar te Kuvendit, dhe asnjeri nga kandidatet nuk e fiton numrin e duhur te votave te krejt votuesve, votimi persritet per dy kandidattët qe kanë fituar numrin me te madh te votave ne rrethin e pare te votimit. Poqese, dy apo me shume kandidatë kanë fituar  numer te njejte te votave, votimi persëritet sipas rendit te shkronjave të alfabetit. Ne votimin e persëritur, zgjedhet  kandidati i cili ka fituar numrin me te madh te votave. Nese ne votimin e persëritur, kandidati nuk e fiton numrin e duhur te votave, persëritet procedura e kandidimit.     Neni 36. Kryetari i Kuvendit i udheheq mbledhjet e kuvendit. Kuvendin e perfaqëson Kryetari. Detyrat dhe obligimet e Kryetarit dhe Nenkryetarit te Kuvendit rregullohen sipas Rregullores mbi Punen e e Kuvendit. 3. Te drejtat dhe obligimet e anetarve te kuvendit   Neni 37.  Anetaret e Kuvendit zgjedhen ne kater (4) vite, aq sa u zgjat edhe mandati. Neni 38. Anetaret e Rajonit e japin betimin ne gjuhen shqipe apo ne gjuhen malazeze e cila ka kete tekst: "Betohem se te drejtat dhe obligimet e mia si anetar i Kuvendit te Rajonit do ti kryej me koshience dhe pergjegjesi, per zhvillimin ekonomik kulturor dhe social te Rajonit, dhe gjate mandatit tim do t'i permbahem Statutit te Rajonit duke e mbrojtur ate dhe duke promovuar vecoritë rajonale te tij. » Kryetari i Kuvendit e lexon tekstin dhe cdo anetar pas thirrjes vec e vec te tyre e shqipton fjalen »betohem« dhe pas betimit e nenshkrun ate. PLEQESIA Neni 39. Pleqesia e Rajonit eshte organ ekzekutiv. Neni 40. Pleqesai numëron deri 13 (trembedhjete) anetare. Ajo ka kryetarin dhe dy nenkryetare. Neni 41. Anetaret e Pleqesise i zgjedh dhe i shkarkon Kuvendi i Rajonit me shumicen e votave e me propozim te Kryetarit te Pleqesise. Pleqesia per pune te vet i pergjigjet Kuvendit. Kryetari, dhe nenkryetaret dhe anetaret e Pleqesise jane pergjegjes per vendime qe i sjell Pleqesia. Me propozim te ¼ (nje te keterten)  e anetareve te Kuvendit mund te zhvillohet procedura e  votëbesimit te Kryetarit, apo të ndonje anetari te Pleqesise. Votëbesimin mund ta inicoje edhe vet Kryetari . Vendimi mbi mosbesim te tyre  hyn ne fuqi poqese per te voton shumica e te gjithe anetarve të Kuvendit. Poqese u jepet mosbesimi Kryetarit apo Pleqesise ne pergjithesi, ata duhet te japin doreheqje.        Prefekti i  Rajonit Neni 42. Prefekti  i Rajonit  therret mbledhjet e Pleqesise dhe eshte bartes i pushtetit ekzekutiv rajonal. Sipas pozites ai eshte Kryetar i Pleqesise. Rajoni ka dy nenprefekta. Nje nenperfekt është  pjestar i pakices ne Rajon.   Neni 43. Prefektin dhe Nenprefektin e zgjedh Kuvendi me vota te fshefta te të gjithe anetareve. Zgjedhja e Prefektit behet me te njejten procedure sic behet zgjedhja e Kryetarit apo Nenkryetarit te Kuvendit konform ligjit dhe ketij Statuti.. Neni 44. Prefekti per pune dhe per kompetenca te veta i pergjigjet Kuvendit.  Neni 45. Kompetencate e Prefektit te Rajonit jane: 1.      perfaqëson Rajonin , 2.      therret dhe i udheheq mbledhjet e Pleqesise, 3.      udheheq koordinon dhe mbikeqyre pune e dikastereve publike ne rajon, 4.      rregullisht keshillohet per realizimin e vetëqeverisjes lokale me kryeshefat dhe kryetaret e komunave dhe bashkesive lokale ne suaza te Rajonit, 5.      jep urdheresa te vecanta per realizimin e rregulloreve dhe akteve të tjera juridike te Kuvendit dhe Pleqesise, 6.      kryen pune të tjera nga kompetenca e tij e percaktuar me rregullore dhe me kete Statut. Neni 46. Prefekti duhet te pranojë ne bisede cdo qytetar me vendbanim ne Rajon ne afat prej 60  ditesh nga dita e kerkeses se tij. Ai mund te autorizojë nenkryetaret e vet apo ndonje anetar te Pleqesise te perfaqsojë ate ne raste konkrete. Pleqesia, per kompetencat e veta  eshte e obliguar qe te pranojë ne bisede cdo qytetar me vendbanim ne Rajon në afat prej 30 ditesh nga vendosja e kerkeses. Neni 47. Prefektit i përfundon funksioni kur e shkarkon Kuvendi. Poqese pushteti qendror fillon proceduren per shkarkim te Prefektit, ate do ta shkarkojë Kuvendi pasiqe ti kete shpenzuar te gjitha mundesitë juridike per mbrojtjen e tij, dhe kur te jene evidente nga vendimi i plotfuqishem juridik se Prefekti e ka shkelur kushtetutshmerine ligjshmerine dhe i ka shkaktuar dëme Rajonit , gjegjesisht pas vendimit te prere te organeve kompetente ne rastin e konfrontimit te kompetencave ne mes organeve shtetërore dhe organeve vetëqeverisese te Rajonit.   TE MIRAT MATERIALE, PRONA DHE FINANCIMI  I RAJONIT 1. Te mirat materiale dhe prona e rajonit  Neni 48. Rajoni posedon te mirat materiale dhe pronen e vet . Krejt tundshmeria dhe patundeshmeria qe i takojnë Rajonit si dhe te drejtat qe i takojne aztij perbëjne pronen dhe te mirat materiale te Rajonit.  Me te mirat materiale dhe pronen e Rajonit, Rajoni duhet te kujdeset si zot shtëpie i mire. Ne baze te aktit themelor te Kuvendit dhe menyres se udheheqjes se prones, perkujdeset dhe udheheq Pleqesia e Rajonit.  2. Financimi i Rajonit  Neni 49.  Rajoni ka te ardhura te cilat i udheheq vet. Te ardhurat e rajonit varen nga punet te cilat i udheheq ai . Ato jane si vijon : 1.      te ardhurat nga patundeshmeria dhe tundeshmeria qe jane prone e tij, 2.      te ardhurat  nga ndermarrjet dhe personat tjera juridike si dhe te ardhurat nga koncesionet te cilat i lejon, 3.      te ardhurat nga shitja e tundeshmerive dhe patundeshmerive qe jane prone e tij, 4.      dhuratat, trashegimia etj., 5.      taksat dhe qirate , 6.      dotacionet te parashikuara me buxhetin shtetëror gjegjesisht te parapara me ligje te vecanta, 7.      denimet materiale dhe marrja e pronesise per mosrespektim te ligjit, 8.      te ardhura të tjera . Neni 50. Buxheti i rajonit aprovohet per vitin kalendarik dhe vlen per vitin per te cilin eshte aprovuar . Buxheti aprovohet ne fillim te vitit per vitin qe vjen . Poqese buxheti nuk aprovohet para fillimit te vitit, sillet vendimi per financim te perkoheshem me se tepermi per afat tremujor. Propozimi i buxhetit vjetor konfirmohet nga Pleqesia e Rajonit dhe i jep Kuvendit me se largeti deri me dt. 15 maj te vitit vijues. AKTET E RAJONIT Neni 51. Kuvendi i Rajonit ne baze te të drejtave dhe obligimeve te konfirmuara me rregulla nga Statuti; miraton Statutin, vendimet, llogarinë perfundimtare te buxhetit,  deklerata, rezoluta, faleminderime,  duke dhene poashtu sqarime autentike te akteve juridike qe i miraton  ai. Per cdo njeren nga keto akte para aprovimit te tyre mund te zhvillohet debati publik. Propozimin per vendim te zhvillimit te debatit publik e konfirmon Pleqesia e Rajonit, kurse vetë debatin publik e udheheq dikasteri kompetent ne bashkpunim me komunat dhe bashkesitë lokale. Debati publik sipas rregullave zgjat 15 dite kurse verejtjet dhe sygjerimet mund tu drejtohen dikasterit kompetent te komunave dhe bashkesive lokale ne afat 30 ditor nga fillimi i debatit publik. Lajmerimi mbi debatin publik domosdo duhet bere nepermjet mediave , gazeta, Radio,  TV. Rregullat kalimtare dhe përmbyllëse Neni 52. Nderrimet dhe plotesimet e Statutit  te Rajonit aprovohen ne menyre dhe me procedure te parashikuar per sjelljen  e tyre. Ne rast te nderrimit te neneve qe jane karakteristike per vecoritë specifike te Rajonit ato duhet bere me dy te treten e anetarëve te Kuvendit te Rajonit. Neni 53. Satuti i Rajonit hyn ne fuqi pas 8 ditesh nga aprovimi i tij, kurse botohet ne Gazeten Zyrtare te Rajonit. Neni 54. Prefekti eshte i obliguar qe ne afatin 8 (tete) ditor nga aprovimi i ketij Statuti apo akteve themelore qe i sjell Kuvendi, t'ia dergoje organit publik shtetror kompetent.  Klasa: numri zyrtar : vendi  dhe data,  Komento ne forum

Copyright © 2000-2004 Malesia.org