Gjonaj: Martin Pretashi Camaj (1926-2012), gjithmonë në shërbim të vendlindjes dhe interesave të popullit

Nga Gjekë Gjonaj

Ekziston një shprehje shumë e vjetër në Malësi  e cila thotë se është vështirë të jeshë i biri i s’mirit. Natyrisht se po. Pasardhësit e  një prindi  zë lartë e me  autoritet të theksuar ndër malet tona vërtetë e  kanë pasur shumë të vështirë të vazhdojnë të ruajnë gjithë ato vlera të trashëguara njerëzore  dhe veti  pozitive të atit.  Këtë fakt e ka provuar në  qenien ( lëkurën)  e tij edhe protagonisti i këtij shkrimi, Martin Prëtashi Camaj, nga fshati Sukruq, me origjinë nga Spija e Hotit të Malësisë së Madhe.   Ishte djali i parë i burrit famëmadh  të Hotit  Prëtash Nikë Zekës, i njohur  për veprat e tij të mëdha në  të gjitha trevat shqiptare brenda e jashtë kufirit  me shtetin amë Shqipërinë dhe më gjerë.  Martin Prëtashi u rrit dhe u edukua në frymën e bamirësisë, në kushte shumë të mira ekonomike, meqë  familja e Zekajveshquhej ndër familjet ekonomikisht  më të pasura  të malësisë sonë.

Formimi i tij  burrëror

Martin Prëtashi , duke ndjekur shkollën  e urtisë  popullore, këshillat dhe edukatën e babait të tij  model , që në moshë të re u formua dhe u kalit në një burrë besnik, fisnik e të ndershëm, një   bamirës e aktivist  aktiv e i palodhur.  Ata që e kanë njohur mirë Martininthonë se u dallua për urti dhe për mirësjellje.  Vet  jeta dhe puna e shkolloi  dhe e aftësoi si kryefamiljar të zot, të suksesshëm e  të mirë dhe e aftësoi si  drejtues i mirë ipunëve të bujqësisë. Ishte njeri  i thjeshtë. I dashur e komunikativ me të gjithë. I ndershëm, besnik, i shoqërueshëm, por i rreptë në momente kur i rrezikohej e drejta e tij dhe i nohej integriteti i familjes së tij. Punën e bënte të pastër dhe nga familja kërkonte të respektohet e veprohet në mbështetje të traditës së trashëguar nga fisi  i tyre, për rregull e disiplinë. Ishte i respektuar nga të gjithë, por edhe i çmonte dhe respektonte njerëzit që e meritonin këtë nderë.Edukatën e mori nga i ati, Prëtash Nikë Zeka i cili ishte shumë i disiplinuar dhe i pa kompromis në rregull e disipline, respekt në zbatimin e mësimeve dhe urdhrave që jepte për familjen.Unë, autori i këtyre radhëve,  kam ndejt shumë herë me të në shtëpinë tonë dhe në shtëpinë e tij, sepse kishim miqësi familjare  më shumë se një gjysmë shekulli. Sa herë që delte te miqtë në Triesh  takohej e përshëndetej   me  trieshjanë. I  pyeste  për shëndetin dhe familjet e tyre. Ishte  i dashur e i komunikueshëm  me  njerëz. Tregonte mirësjellje dhe respekt për të gjithë.  Me një fjalë ishte njeri i mirë, fisnik  e zemërbardhë. Këto  e virtyte   tjera e bënë atë të dashur e të respektuar jo vetëm në Triesh, por edhe në Hot, Grudë e Kojë.  

Njeri human me zemër të madhe

Martin Prëtashi ka mbetur në kujtesën e malësorëve  si njeri human, që kishte zemrën e madhe. E njohin, sepse  aty ku patën nevojë  për ndihmë, ai nuk kurseu. U ka ndihmuar njerëzve  të varfër dhe të  tjerëve që kanë pasur nevojë, me  ndihma nga më të ndryshme. Nuk    ka kursyer  asgjë për    vendlindjen e tij dhe banorët e saj. Ai e kishte “ pasuri” për t’ua transmetuar apo dhuruar të tjerëve ndihmën që e kërkonin.  Në çdo hall e vështirësi ai u gjendej  pranë  bashkëfshatarëve të tij dhe të tjerëve që  ia mësynin shtëpisë së tij.  Nuk ka gjë më të bukur se të kesh zemër të gjerë dhe të madhe, e cila i nxë të gjithë. Një zemër e tillë, kudo që të ndodhet mendon si t’u falë gëzim dhe lumturi të tjerëve, thoshte shpeshherë  Martini shpirtmirë.

Aktivist i palodhur shoqëror

Në punë e sipër Martin Prëtashi u dallua edhe për aftësi organizative-drejtuese, për sensin praktik të organizimit të punës dhe për komunikimin e ngrohtë me njerëzit. Ai shumë heret  fitoi respektin e fshatarëve dhe tri herë u zgjodh kryetar i Bashkësisë Lokale të Sukruqit, të cilën  detyrë e kreu me sukses. Falë aftësive të tij organizative e drejtuese dhe autoritetit që gëzonte në komunitet e  shoqëri, si dhe vullnetit të tij në punë për të transformuar fshatin e tij të lindjes arriti të inicojë dhe të përfundojë disa objekte jetike  infrastrukturore. Në mandatin e tij si kryetar i  bashkësisë lolake bashkë me aktivistët e tjerë të fshatit  organizoi  dhe arriti të riparojë  e të modernizojë  disa kilometra rrugë lokale,  të  sigurojë  trollin  dhe të fillojë ndërtimin e  shtëpisë së kulturës, të riparojë rrjetin  elektrik dhe  të  rikonstruktojë  objektin e   shkollës katërklasëshe në qendër të fshatit. Të gjitha këto e aktivitete tjera infrastrukturore jo vetëm se e ndryshuan  pamjen e këtij fshati në afërsi të Tuzit, por edhe e përmirësuan mënyrën e jetesës.

46.000  marka për   asfaltimin e rrugës për në fshatin Vuksanlekaj

Në vitet  e asfaltimit të kësaj rrugë lokale në fshatin Vuksanlekaj, e cila shpie  deri tek varrezat e  përbashkëta familjare, kisha shkruar një shkrim për gazetën  “ Polis”. Me këtë rast, mes tjerash,  theksova : “ Nuk janë të rrallë  njerëzit solidarë dhe nismëtarë  të cilët në këtë kohë të rëndë të  ballafaqimit me krizën  ekonomike  i dalin zot familjes së vet, por edhe fshatit dhe popullit . I tillë është edhe Martin Prëtashi Camajnga fshati Sukruq. Ky 71 vjeçar, jo vetëm sivjet është dalluar për nisje të aksioneve të infrastrukturës në fshat dhe më larg duke e hapur kuletën i pari dhe duke u bërë shembull për të tjerët. Ai  bashkë me familjen e tij shpenzoi 46..000 marka të atëhershme   për asfaltimin e kësaj rrugë në gjatësi  prej afro 500 metra  e cila nga rruga  ndërkombëtare  për në Bozhaj shpie deri tek  varrezat e përbashkëta familjare”.

Misioni i tij paqësor

Krahas punës së tij të devotshme për gjithë jetën në shumë fronte është i njohur edhe për kontributin e tij paqësor, si anëtar i Këshillit  për Pajtimin e Gjaqeve dhe Ngatërresave. Ai bashkë me shumë  bashkëveprimtarë të tjerë për shumë vite ka marrë pjesë në kuvendet e pajtimit të shqiptarëve – malësorëve.  Martin Prëtashisikur pjesëmarrësit e  tjerë në këto kuvende të pajtimit  ku gjente  shprehje dialogu ( komunikimi) i përsosur,  urtësia dhe zotësia  e pleqve, respektivisht  fjala e matur me peshën e mençurisë,  ishte aktor real i cili mishërohej me  përjetimin e aktit të pajtimit. Suksesin e këtij  fenomeni të huazuar të shqiptarëve i cili vjen  fjalë pas fjale  më së miri  e përshkroi poeti ynë Azem Shkreli përmes vargjeve:   “Njeriu ngrihet si bima, rritet bindshëm nga toka, shtrin dorën e pajtimit”.

Fitues i Medaljes për Merita të Popullit

Për meritat e tij shoqërore Martin Prëtashi  është shpërblyer nga Kryesia e Republikës Socialiste Federative të Jugosllavisë me Medaljen  për Merita të Popullit me Kurorë të Argjendtë. Me modestinë që e karakterizon dhe edukatën  që ka marrë  në familje ai thoshte se  kurrë nuk ka punuar vetëm për t’u afirmuar në  mënyra  të ndryshme. Angazhimi i tij  shumëvjeçar ka qenë i lidhur ngushtë me interesat e përgjithshme  të popullit, andaj me meritë ai vlerësohet nga të gjitha  grupmoshat e popullatës së fshatit e më gjerë.  

Në vend të përfundimit

Këtë traditë të shkëlqyer të familjes së  Martin PrëtashitCamaj   tani e vazhdon djali i tij i madh Zefi me familjen e tij, i cili  i ka mbetur besnik  shtëpisë mikëpritësePrëtash Nikë Zekës dhe trojeve të parëve të vet. Zefi , e deshti shumë vendlindjen se sa Perëndimin e  Amerikën. Ai një pjesë të kapitalit, përveçse në fshatin e tij të lindjes,  e ka investuar  në qendër të Tuzit.  Sot njihet, respektohet dhe krenohet kur i thonë:  I biri i Martin Prëtashit dhe i  nipi i Prëtash Nikë Zekës, dy malësorëve të ndershëm dhe të vlerësuar  shumë nga komuniteti shqiptar, emri , vepra dhe kujtimi i të cilëve do të jetojnë, do të nderohen e do të respektohen brez pas brezi.    

Furra Tahiri