Imuniteti i njeriut ndaj COVID-19 i përkohshëm apo i përjetshëm?

Nga: Dr. Pashko R. Camaj, Doktor i Shkencave të Shëndetit Publik *

Në Shtetet e Bashkuara (SHBA), mesatarja ditore e rasteve reja të Covid-19 ka vazhduar në rënie vazhdueshme duke shënuar një pikë tërëndësishme në rrugën për t’i dhënë fund pandemisë globale. Mesatarja shtatë-ditore e rasteve reja tëCovid-19, e 1 qershorit, ra në 11,239, sipas dhënave Universitetit Johns Hopkins. Nisur nga numri i javëve fundit, është hera e parë mesatarja shtatë ditore e rasteve reja tëCovid-19 në Shtetet e Bashkuara ishte nën 20,000 shifër kjo qënuk shënohej që nga marsi i kaluar. Përveç kësaj, të dhënat e Qendrave për Kontrollin e Sëmundjeve kohët e funditkonfirmuan se më shumë se gjysma e të rriturve amerikanë tani janë vaksinuar plotësisht ndaj Covid-19.  Këto numra rinjvijnë në kohën kur qyteti i Nju Jorkut, i cili ishte epiqendra e pandemisë Covid-19 në SHBA, javën e kaluar nuk regjistroivdekje reja nga Korona Virus dhe pa rënien e normës së tij tëpozitivitetit në nivelin më të ulët regjistruar kur filloipandemia. Të gjitha këto janë lajme të mira dhe përputhen me analizat e mia mëparshme se pandemia në SHBA do tëpërfundojë këtë verë.  Kjo kthesë në rezultate mund t’i atribuohetsuksesit parashikuar vaksinimit. Në një kohë që shumështete të botës vazhdojnë përmbajnë infeksionet dhe tëpërmirësohen në qasjen dhe shpërndarjen e vaksinave, këtu në SHBA dy pyetje janë ende në nevojë për përgjigje: a ështëarritur imuniteti i tufës dhe sa kohë do të zgjasë imuniteti ndaj Covid-19.

IMUNITETI I TUFËS, ÇFARË ËSHTË DHE ÇFARË DO TË THOTË NË TËVËRTETË?

Për shumicën e komunitetit shkencor, fundi i kësaj pandemie përfshihet në dy fjalë: imuniteti i tufës. Në kohën kur një debatakademik shtjellon se kur ose edhe nëse SHBA mund arrijë në një përqindje mjaftueshme njerëzve me imunitet për arritur këtë qëllim, disa shkencëtarë thonë se është koha publiku të mos shqetësohet më për këtë dhe të ndjekë njëkëshillë thjeshtë: Vaksinohuni. Kjo pandemi do të marrë fund kur mjaftueshëm njerëz mbrohen nga sëmundjet e rënda dhe si pasojë hiqen nga “zinxhiri i infeksioneve”. Vaksinimi i bën dyja, ndihmon juve dhe ndihmon komunitetin tuaj arrijëqëllimin për t’u kthyer në normalitet.

Pra, çfarë është imuniteti i tufës?  Ideja e imunitetit tufës filloi në mënyrë çuditshme me lopët dhe jo me njerëzit, prandajpërdoret fjala tufë. Në vitin 1916, veterineri Adolph Eichhorn dhe kolegët vunë re se një kope (tufë) lopësh mund bëhej e imunizuar kolektivisht nga një sëmundje, nëse shumica e kafshëve do t’i mbijetonin infeksionit fillestar. Që nga ajo kohë, imuniteti i tufës është bërë një term i përdorur zakonisht në epidemiologji dhe shëndetin publik për t’iu referuar pikës fundit matematikore një epidemie sëmundjesh infektive. Kur një përqindje e caktuar e njerëzve janë imunizuar, osenëpërmjet infeksionit ose vaksinimit, virusi nuk ka vende për t’upërhapur. Epidemia ose, në këtë rast, pandemia venitet dhe jeta kthehet në normalitet. Pragu i imunitetit tufës mund ndryshojë gjerësisht nga sëmundje në sëmundje. Me kaq shumëtë panjohura për Korona Virusin shkakton Covid-19, ka qenënjë temë e shumë diskutuar. Gjatë rrjedhës pandemisë, vlerësimet për pragun e nevojshëm për arritur imunitetin e tufës janë luhatur nga 20% deri në 90% ose dhe më shumë. Përshumicën e komunitetit shkencor dhe studiuesve, duke përfshirëedhe mua, 60-70% dukej si numri magjik për t’u kthyer në normalitet. Deri në pranverën e vitit 2020, termi imuniteti i tufësishte term i rretheve akademike. Ndërsa Korona Virusi u përhapnëpër Azi, Evropë, dhe më në fund SHBA, disa modeleparashikimesh fillestare treguan se kjo ishte e pa ndalshme dhe e pa kontrollueshme. Kjo çoi në këtë qasje imunitetit tufës”, që do të thoshte “lëre virusin shkojë”, lëre natyrën marrëdrejtimin e saj. Por kjo nuk u fut kurrë në fuqi pasi u pranuagjerësisht se lënia e Korona Virusit lirë të veprojë njëpopullsi të caktuar do të kishte çuar në një numër edhe më të madh vdekjesh, ndoshta 1-2 milion të vdekur ne SHBA, disa vlerësime madje edhe e dyshifojnë ose trefishojnë këtë numër. Kjo ishte e pa pranueshme.

IMUNITETI NGA VAKSINAT APO INFEKSIONETNATYRORE, SA KOHË DO TË ZGJASË?

Ne e dimë se vaksinat punojnë në dy mënyra: pari, atosigurojnë imunitet duke stimuluar antitrupat ndaj virusit i cilimund ketë vetëm një përgjigje përkohshme mbrojtëse. Sëdyti, dhe shumë rëndësishme, ato fillojnë një formacion të “kujtesës” T dhe B qelizave, që ofrojnë mbrojtje më të gjatë nga ri-infeksioni viral. Pasi sistemi imunitar përshtatës e ka mundur pushtuesin, bëhen një pellg qelizash T dhe B që kanëjetë gjatë. Këto limfocite kujtesës mbeten “fshehura” deri në herën tjetër hasin njëjtin patogjen. Megjithatë, këtë herë, ato prodhojnë një reagim imun shumë më të shpejtë dhe më tëfortë. Kujtesa është tipari kyç i sistemit imunitar përshtatës, duke bërë mundshme mbrojtjen afatgjatë dhe prodhimin e antitrupave. Ka një shtim literaturës sugjeron se imuniteti Covid-19 pas infeksionit mund zgjasë një vit, por disa qëtregojnë një mbrojtje shumë më të gjatë, ndoshta një imunitetgjatë jetës, duke u përmirësuar me kalimin e kohës veçanërisht pas vaksinimit.  Kur merren bashku, studimet sugjerojnë se shumica (por jo të gjithë) individët e vaksinuar ishin infektuar më parë me SARS-CoV-2 nuk do të kenë nevojë për nxitjeshtesë vaksinës. Ata që u vaksinuan pa e kontraktuar më parëvirusin ka të ngjarë kenë nevojë për dozë shtesë në një moment në të ardhmen, ndoshta në disa vjet. Duket se imuniteti te këta individë luan shumë ndryshe, pasi “kujtesa imunitare” mund duket ndryshe pas vaksinimit në krahasim me infeksionin natyror. Ky informacion i kohëve fundit me shpresë do të ndajë frikën e zvarritur se mbrojtja kundër virusit do të jetë jetëshkurtër.  

IMUNITETI NDAJ VIRUSIT COVID-19 A MUND TË JETË I PËRJETSHËM?

Imuniteti ndaj virusit që shkakton Covid-19 mund jetë i përjetshëm, në kundërshtim siç është rasti me Korona Viruse të tjera që ndodhin natyrshëm dhe shkaktojnë ftohje zakonshme. Ndryshimi është se këto viruse ndryshojnëndjeshëm çdo disa vjet. Pra, arsyeja pse ne infektohemi me virus zakonshëm herë pas here gjatë gjithë jetës mund ketëshumë më tepër bëjë me variacion këtyre viruseve dhe jo imunitetit tonë. Në fakt, qelizat e kujtesës B të prodhuara në përgjigje infeksionit me SARS-CoV-2 dhe të rritura me vaksinimin janë aq fuqishëm sa pengojnë edhe variantet e virusit, duke mohuar nevojën për vaksina nxitëse. Njerëzit që u infektuan dhe u vaksinuan kanë një reagim fuqishëm, sepseata vazhdojnë evoluojnë antitrupat e tyre, që mund zgjasinpër një kohë gjatë.  Është interesante se rezultati mund të mos zbatohet për mbrojtjen vjen vetëm nga vaksinat, sepse kujtesaimunitare ka të ngjarë organizohet ndryshe pas imunizimit, krahasuar me atë pason infeksionin natyror. Në fund, nësejeni infektuar me SARS-CoV-2 apo jo, vaksinat do të sigurojnënjë mbrojtje nevojshme dhe ndoshta afatgjatë kundër Covid-19, kështu vaksinohuni.

* Nënkryetari i Federatës Pan-Shqiptare të Amerikës VATRA.

Furra Tahiri