Draga: Shqipëria po zbrazet,nga emigrimi i heshtur

Nga Dr. Nail Draga

Për opinionin e gjerë është e njohur se pas shëmbjës diktaturës komuniste Shqipëri  procesi i emigrimit popullsisë  mori përmasa mëdha një ekzod masiv vitët 1991-1992.Dhe nuk kishte se si ndodhte ndryshesepse pasojat e diktaturës per rreth pesë dekada izolimdhe varfëri ekstreme popullsisë ndikoj emigrim gjitha drejtimet, për një jetë mirë. Sipas disa dhënave nga rënia e diktaturës nga Shqipëria janë larguarrreth 1.5 milion banorë, duke qenë vendi i parë me emigrim popullsisë Europë.

Gjatë vitit 2018 rreth 200 mijë shqiptarë janë larguarnga vendi

Por, nëse për këtë çështje me herët janë pritur dhënatnga regjistrimet e popullsisë tani lëvizjet e popullsisëanalizohen dhe publikohen për vitet përkatëse sajë informacioneve shërbimeve ndryshme zyrtare. Dhepikërisht këtë aspekt kemi informacione për numrin e shqiptarëve cilët kanë udhtuar botën e jashtme ngaShqipëria nga janari deri nëntor vitit 2018. Duke analizuar  diferencën ndërmjet shqiptareve kanëudhëtuar jashtë vendit ka qenë shumë e lartë raport me kthimin e tyre e dhënë kjo shumë shqetësuese, duke sinjalizuar se Shqipëria po zbrazet përditë prejemigracionit masiv, nga del se një numër i konsideruar i ikurve nuk kthehen .

Diferenca dëshmon procesin e emigrimit

Pikërisht këtë aspekt ditë parë mediat informuan se sipas dhënave nga INSTAT-i gjatë 11 mujorit 2018 kanëudhëtuar jashtë vendit 4 milionë e 969 mijë shtetas, ndërsa janë kthyer vetëm 4 milionë e 766 mijë shtetas, nga del se mbi 202 mijë shqiptarë kanë ikur dhe nuk janëkthyer ende.

Diferenca e lartë ndërmjet ikjeve dhe kthimeve ështëmesatarisht rreth 300 mijë persona vit 5 vitet e fundit tregon se një pjesë e tyre kanë ikur e nuk janëkthyer . Edhe pse shifrat e udhëtimeve, nuk janëtregues direkt emigracionit, megjithate ato janë njëtregues indirekt shumë shqiptarë ikinharrojnëkthehen edhe pse vendet e BE-, shqiptarët nukmund rrinë shumë se tre muaj, sipas rregullave Shengenit.

Heqja e vizave me BE avancoj emigrimin

Edhe pse edhe parë ka pasur emigrim shqiptarëve forma ndryshme, sajë te dhënave publikuaradel se diferenca favor ikjeve ka nisur zgjerohet kuru hoq regjimi i vizave me Bashkimin Europian fund vitit 2010. Ndërsa deri para heqjes vizave, vitin 2009 diferenca favor te ikjeve ishte 124 mijë persona vit, teksa ky numër u shumëfishua pas heqjes vizave nëntor 2010. Diferenca mes hyrje dhe daljeve vitin e parë heqjes vizave ishte 283 mijë persona. Kjodiferencë u zgjerua dy vitet vijim, 2011-2012 me mbi369 mijë dhe 338 mijë për secilin vit.

Ndërsa  dy vitet pasardhëse diferenca u zbut duke rënënën 300 mijë persona vit, duke arritur kulmin vitin2015, ku mbi 405 mijë persona ikën dhe nuk u kthyen, është një nivel rekord i dekadës fundit. Atë vit Shqipëriapërjetoi një valë pashpjegueshme ikjesh nga vendi. Kynivel i lartë ikjesh përkon me numrin e madh shqiptarëve kërkuan azil BE. Numri i azilkërkuesve BE atë vit arriti një rekord prej gati 69 mijëpersonash.

vitin 2016, pati zbutje pasi diferenca mes ikjeve dhekthimeve ra 260 mijë persona, teksa vitin 2017 hendeku ndërmjet ikjeve dhe ardhjeve është thelluarsërish me 334 mijë persona. Kjo tendencë u zbut disi vitin 2018, ku diferenca ndërmjet hyrjeve dhe daljeve për11 mujorin shënoi 202 mijë persona.

Pa nënvlerësuar dhënat indirekte mbi emigracionin, statistikat e sakta mbi efektin popullsi gjatë kësajdekade do t’i mësojmë regjistrimin e popullsisë parashihet mbahet vitin  e 2021. Ndërsa deri atëherë dhënat nga INSTAT-i mbi hyrje-daljet e shqiptarëvejashtë vendit, do mbesin dhënat besueshme lidhje me procesin e emigrimit shqiptarëve botën e jashtme.

Për azil kanë aplikuar 183 mijë shqiptarë

Një tjetër tregues i emigrimit është ai i aplikimeve përazilantë vendet e Bashkimit Europian. Nga dhënat e fundit publikuara nga Eurostat tregojnë se 167 mijëshqiptarë kanë aplikuar për azil vendet anëtare Bashkimit Europian për periudhën 2011-2017. Ndërsavetëm për 11 mujorin e vitit 2018 janë shtuar edhe 16 mijëaplikime tjera, duke e çuar numrin total aplikantëve 183 mijë.

shumë se gjysma e individëve kanë emigruar përperiudhën 2011-2017 kanë aplikuar për azil. Azilantëtpërbënin 53% larguarve. Sipas INSTAT-it nga vendijanë larguar gjithsej gjatë kësaj kohe 317 mijë persona.

Fenomenit braktisjës duhet shtuar edhe një kategoritjetër ka bëjë me lotarinë amerikane.Kështu sipas dhënave kërkesat për lotarinë amerikane nga 173 mijë vitin 2007, pas vitit 2013 e sidomos vitin 2018 shifraarriti 367 mijë, paraqet një rekord i panjohur deri tash si asnjë shtet tjetër botës, raport me numrine popullsisë përgjithshme vend.

Rënia e numrit të nxënësve dëshmi e emigrimit

Po ashtu për të kuptuar më saktë fenomenin e emigrimit dhe përmasat e tij në mënyrë transparente dëshmojnë të dhënat statistikore. Në sajë te të dhënave të publikuara  statistikat zyrtare tregojnë se prej vitit 1990 në Shqipëri është reduktuar për 35% numri i nxënësve dhe i shkollave, 22% numri i mësuesve dhe 70% numri i klasave. Sipas të dhënave nga INSTAT-i nga 43700 mësues në vitin 1991, sot janë 29000; në sistemin 8-vjeçar(sot 9-vjeçar) nga 2200 shkolla në 1991, sot ka 1134. Vetëm këtë vit(2018) u mbyllen rreth 150 shkolla për shkak të pakësimit të numrit të nxënësve në disa qarqe.Në raport me vitin 1991, në vitin 2018 ka 260 mijë nxënës më pak.Nga 37 mijë klasa në vitin 1990, sot ka 11 mijë klasa.

Këtij trendi negativ dëshmon edhe e dhëna së në vitin 2018, u regjistruan 34 mijë nxënës më pak së në vitin 2017, ose 46 mijë më pak nxënës së në vitin shkollor 2016/17. Ndërsa e dhëna se nga viti 1990, grup mosha 0-14 vjeç është pakësuar nga 1 milion në 522 mijë, dëshmon se kemi eksodi i popullsisë ka marrë përmasa alarmante.

Ata që studiojnë jashtë nuk dëshirojnë të kthehen në Atdhe

Dhe fund këtyre dhënave duhet shtuar edhe njëinformacion interesant nga

Qendra e Studimeve Ekonomike dhe Sociale (QSES) një raport muajin janar ku publikon se nga  nga rreth 25 mijë studentë shqiptarë qe studjojnë jashtë vendit ose94% e tyre nuk deshirojnë te rikthehen Atdhe te paktënne periudhën afat-shkurtër dhe afat-mesme, e dhënë kjo e cila dëshmon mos përspektiven e tyre Shqipëri pasi përfundojnë studimet. Po ashtu cekët se r shkollimin e studenteve shqiptarë  jashtë vendit familjet e tyreshpenzojne miminalisht 10 mijë euro ne vit për njëstudent, dmth. rreth 200-250 milionë euro largohen ngavendi çdo vit.

Vetëm zhvillimi dhe punësimi ndal emigrimin

Nga  dhënat e prezantuara del se ata janë shqetësuesepër substancën fizike shqiptarëve Shqipëri kohëne tashme dhe ardhmën.Në kuadër tyre dhënavenuk bëhët fjalë për shqiptarët jashtë Shqipërisë politike, sepse shqiptarët i ka përfshi procesi i emigrimit tërëhapësirën e tyre etnogjeogarfike.

Vetëm  angazhimi serioz duke realizuar  projekte konkretenga strukturat qeveritare, duke ofruar mundësi barabarta punësimit, zhvillimit propocional vendit, sidhe funksionimi i shtetit ligjor duke i kundërvënëkorrupcionit, kriminalitet dhe abuzimit me pushtetin, do hapte mundësi reale për ndaljën e emigrimit, sepse nësevazhdon ky trend shqiptarë shumë do ketë jashtShqipërisë se sa brenda saj.

(Shkurt  2019)

Furra Tahiri