COVID-19: Prania e Pandemisë për tëPavaksinuarit Vazhdon

Nga: Dr. Pashko R. Camaj, Doktor i Shkencave ShëndetitPublik 

Vera e vitit 2021, paktën për ne këtuShtetet e Bashkuara(SHBA) filloi me një premtim mirë. Në Ditën e Përkujtimit(Memorial Day), fillimi tradicional i verës, me miliona njerëz vaksinuar, shumë prej nesh menduan se më e keqja e Covid mund ketë përfunduar. Disa muajvonë, atij optimizmi i është dhënë një ton i zymtë dhe i pasigurt, ndërsa vera e nxehtëkthehetvjeshtë me Ditën e Punës (Labor Day- është dhe fundi jozyrtar i verës në SHBA). Pas një fillimi entuziast iniciativës vaksinimit dhe disa muajvonë, shtytja përvaksinimet u ngadalësua me një mur rezistence. Shtojini kësaj, vera shënoi gjithashtu ardhjen e një variantingjitës, atijDelta. E gjithë ajo përfolje e hershme e verës përdaljen” nga pandemia u shndërrua përsëripyetje dhe skepticizëm: Kur do arrijmë një pikë ktheseluftimin e Covid 19? Kur dhe si do kthehemi më në fund në diçka afërnormalespërsëri? Edhepse me dhjetëra miliona amerikanë vaksinuar, rihapjen e shkollave dhe një ekonomi rimëkëmbur, pandemia Covid-19 më shumë sa vazhdon, veçanërishtmesin e pavaksinuarve, këtu në SHBA por dhe globalisht.

Si do duken muajt e ardhshëm:

Siç kemi parë kaluarën e afërt, muajt e ardhshëm do naçojnë nëpër kodra dhe lugina, veçanërisht nëse vazhdojmë mos kemishumë njerëz vaksinuar. Por sfida do mbetetmadhësi dhe formë, sa mëdha dhe largëta nga njëratjetra do jenë këto kodra dhe lugina. Më shumë vaksina do ndihmojnë kodrat jenë menaxhueshme. Risia e këtijkoronavirusi është si një zjarr pyjor nuk do ndalet derisa gjejë gjithë drurin njerëzor mund djegë. Eshtë gjithashtue mundur SARS-CoV-2 mos ndjekë rrugën e përcaktuarnga pandemitë e kaluarës. Në fund fundit, është njëpatogjen i ndryshëm, i ri dhe në dukje më i transmetueshëm. Dhe me një numër vdekur prej më shumë se 4.7 milion njerëzderi më tani, kjo pandemi është tashmëshumë se dy herëvdekjeprurëse se çdo shpërthim nga Gripi Spanjoll i vitit 1918. Pavarësisht valëve fillestare rënda dhe niveleverelativisht larta vaksinimit, në shumë vende, përfshirënumrin e infeksioneve reja në SHBA, kanë qenërritje. Imunizimi po ndihmonzbutjen e rasteve rënda dhe vdekjeve, por rritja e infeksioneve reja do thotë virusi po arrin tek rinjtë dhe tjerët mbeten pavaksinuar, duke çuarrritjen e niveleve sëmundjeve seriozeato grupe. Ajo duket e qartë është se pandemia nuk do përfundojëgjashtë mujorin e ardhshëm. Përhapja aktuale mund zbutetvetëm pasi shumica e njerëzve, ndoshta 85% deri 90% e popullsisë globale, kenë një shkallë imuniteti, përmesvaksinimit ose infeksionit mëparshëm. Disa epidemiologë tani presin koronavirusi jetë endemik, do thotë se mund jetë këtu për qëndruarcikle si gripi i zakonshëm. Por edhenëse virusi vazhdon, kjo nuk do thotë ne do jemi te izoluarnjë pandemi përjetshme

Vaksinat dhe imuniteti:

Vaksinat nuk sigurojnë një imunitet përsosurnjë imunitetsterilizues.Imuniteti sterilizues, do thotë sistemi ynëimunitar mund ndalojë një patogjen, përfshirë viruset, mos replikohet brenda trupit tuaj. Kjo zakonisht ndodh kurqelizat imunetrup lidhen me patogjeninvende e pengojnë atë jetëgjendje hyjënjë qelizë ku mund fillojë bëjë kopje vetes. Disa nga këto qeliza imune mund prodhojnë antitrupa sterilizues, cilët janë proteina njohinproteina dhe struktura specifikesipërfaqet e patogjenëve. Për arritur imunitetin sterilizues, trupi ynë duhet prodhojë mjaftantitrupa neutralizues dhe duhet jetëgjendje ta bëjë këtënjë afat gjatë. Në mënyrë ideale, ajo çonimunitet përjetshëm. Shumica e vaksinave prodhojnë një përgjigje imune nuk është sterilizuese, dhe as nuk kanë nevojë ato jenëefektiveparandalimin e sëmundjeve. Shumë vaksina kanë përqëllim kryesisht parandalimin e sëmundjeve dhe jo domosdoshmërisht mbrojnë kundër infeksionit (testimit pzitivëndaj Covid-19). Për shumicën e historisë vaksinimit, njerëzitjanë udhëzuar duke ndaluar sëmundjen, dhe kjo ka qenë e mjaftueshme.b Për shembul, vaksina shumë e suksesshme e lisënuk ishte sterilizuese; megjithatë ajo ende na ndihmoi çrrënjosim patogjenin shkaktonte sëmundjen e lisë. Edhefruthi, një virus është shumëngjitës sesa SARS-CoV-2, mund ofrojë një shembull optimist. Disa njerëz përfundojnëduke u infektuar pas vaksinimit. Por vaksina, në dekadat nga premiera e saj, ka shtyrë kryesisht fruthinçrrënjosje në SHBA, përveç shpërthimeve te lokalizuara viteve fundit lidhura kryesisht me normat e ulëta imunizimit. Dhe disa njerëz imunizuar sëmuren kanë tendencë marrin atë quhetfruthi i modifikuar’, i cili është një version shumë më i butë i sëmundjes. Vaksina kundër fruthit nuk është perfekte. Pra, as vaksinat Covid, nuk ka vaksina perfekte. Por kjo nuk i bën ato padobishme. Asgjë nuk mund jetëlarg nga e vërteta. Edhe me gjithë publicitetin negativ ndaj vaksinave dhe mbrojtjes ato ofrojnë nga ‟shkencëtarët fshihenplatforma ndryshme si media sociale etj., vaksinimi është mënyra më e mirë për parandaluar një sëmundje. Me siguri dhe deri tani, shumëmirë ekspozohesh ndaj virusit pas, sesa para vaksinës. E vërteta ështëshifra: më shumë se 95% e gjithashtrimeve në spital dhe vdekjeve nga Covid gjatë kësaj vale fundit në SHBA kanë qenëmesin e popullatës pavaksinuar.

Imuniteti sterilizues ose funksional:

Ne e dimë se arritja e një imuniteti sterilizues është pothuajse e pamundur, në fakt sistemet tona imune nuk mund trajnohenpër arritur përsosmërinë. Pra kjo nuk është as surprizë as mangësi e vaksinave Covid-19 apo dhe vaksinave tjera. Mëtepër, kete vaksina mbrojnë jashtëzakonisht mirë kundërsëmundjeve, mund përfundojnë këtë pandemi. Jeta me sigurido ishte më e lehtë nëse vaksinat do ofronin mure blinduara pathyeshme, patogjenet thjesht nuk do t’ipenetronin. Por vaksinat nuk e bëjnë këtë. Supozimi ose pritja vaksinat ta bëjnë këtë, mund jetë e rrezikshme. Pra, në vend një imuniteti sterilizues, më e mira mund bëjmë është përpiqemi për një imunitet funksional, sikurse është një rripsiguriemakinën tuaj, nuk parandalon përplasjet, por mund shpëtojë jetën tuaj.

Për t’iu përgjigjur pyetjes shtruarfillim këtijartikulli, pandemia do përfundojëkohë ndryshmevende ndryshme botës, ashtu siç kanë përfunduarshpërthimet e mëparshme. Qeveritë lokale dhe globale, do duhet vendosin se me sa sëmundje janë rehatshme jetojnë. Ka qasje se ne do duhet gjejmë një mënyrë për bashkëjetuar me , me aq siguri sa mundemi. Pra, mbajtja e virusit larg, do kërkojë gjithashtu përqendrim shumëvëmendjespërmirësimin dhe zgjerimin e qasjestrajtime, veçanërisht ilaçet mund merren me gojë jashtë spitalit oseqendrës infuzionit. Deri atëherë, shumë prej nesh, veçanërishtdhe në veçanti pavaksinuarve, do na duhet vazhdojnë tëmbërthehen për shumë muajkodrat dhe luginat e prangave kësaj pandemie.

  * Nënkryetar i Federatës Pan -Shqiptare Amerikës – VATRA.

Furra Tahiri